20 mei 2009
De Schaduwprijs voor de beste spannende debuutroman in de Nederlandse taal werd
in 1997 ingesteld door het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs om
aankomende schrijvers in het genre te stimuleren. De prijs is genoemd naar de
legendarische hoofdpersoon 'de Schaduw' van de auteur Havank. De prijs wordt
traditioneel in de aanloop naar Juni Maand van het Spannende Boek uitgereikt,
dit jaar op 20 mei, opnieuw tijdens de persbijeenkomst van de Stichting CPNB.
De winnaar ontvangt een bedrag van 1.000 en een zeefdruk van Dick Bruna. De
Schaduwprijs is een debuutprijs beginnersfouten worden de schrijver tot op
zekere hoogte vergeven en een aanmoedigingsprijs. Met andere woorden: de jury
stelt zich de vraag wiens volgende boek beter en welke auteur een aanwinst voor
ons genre zal zijn.
Twintig titels werden ingezonden voor de Schaduwprijs 2009, een nieuw record.
Het vorige record dateerde uit 2008 (negentien titels).
Alle twintig inzendingen op een rijtje:
Bart Debbaut Scherven (Kramat)
Ina Enssr d3Zusjes (Walla Walla)
Annemarie A. Enters-Gijsberti Hodenpijl Ook dat nog (Boekscout)
Pim Faber Costa killer (Ellesy)
Ronald van Haarlem Koerier tegen wil en dank (Ron Hartman)
Menno Haaijman De Maskilim (Prometheus)
Peter Jonckheere Geheim (Acu-Qi)
Annet de Jong Vuurkoraal (Querido)
Carla de Jong In retraite (Archipel)
Gert-Jan Knoops Advocaat van de vijand (AW Bruna)
Jessica Lutz Happy hour (Conserve)
Isa Maron Passiespel (Karakter)
Sasha Otten Vals (Karakter)
Violet Le Roy Tot de bodem (LeononMedia)
Ludo Schildermans Het pigment (Querido)
Walther Schmidt Messcherp en razend (Anthos)
H.J. Smienk BMK (SuperLoeLoe)
Bj๖rn Stibbe De zwendelaar (AW Bruna)
Hetty Visser Vermoorde onschuld (Ellesy)
Erik van Vliet Het Bonobo Alternatief (Karakter)
Twaalf mannelijke en acht vrouwelijke auteurs ditmaal. Uitgeverij Karakter voert
de lijst aan met maar liefst drie debuterende schrijvers.
Opnieuw constateerde de jury hoe breed het spannende genre zich ontwikkelt, in
vele variaties, gedaanten en subgenres van psychologisch tot religieus, van
legal tot financieel, van medisch tot kunst, van diepzee tot historisch, van
techno tot faction, van romantisch tot porno. Thomas Vaessens oproep tot een
nieuwe kijk op relevantie in de literatuur, zo lijkt het, past ons genre als een
handschoen.
Bij wijze van experiment werd een aantal in eigen beheer uitgebrachte boeken als
inzending geaccepteerd. Geen van deze uitgaven haalde in de ogen van de jury een
voldoende, geen van hen was kanshebber. Het experiment is, wat de jury betreft,
eenmalig.
Voor zover deze zeer bescheiden steekproef als representatief mag worden
beschouwd, acht de jury dit op het eerste gezicht goed nieuws voor de reguliere
uitgeverijen in Nederland en Vlaanderen en toont het de waarde van een
professionele begeleiding en redactie.
De bereidheid van reguliere uitgevers om in zoveel nieuwe talenten te investeren
bevestigt eens te meer dat de markt voor het Nederlandstalige spannende boek
commercieel interessant is. Enerzijds is dit een heugelijke ontwikkeling. Het
tijdvak waarin de Nederlandse thrillermarkt werd gedomineerd door vertaalde
werken van Angelsaksische of Scandinavische auteurs ligt achter ons.
Oorspronkelijke Nederlandstalige thrillers zijn goed voor een steeds groter
aandeel van de boekenmarkt. Daarmee zijn onze sponsors de Stichting Lira Fonds
en The Read Shop buitengewoon tevreden.
Anderzijds is naar het oordeel van de jury een woord van waarschuwing op zijn
plaats: over het algemeen viel het niveau van de inzendingen tegen. Sommige
inzendingen waren weliswaar goed geschreven maar nauwelijks spannend, andere
bleven ternauwernood overeind onder het geweld van de overmaat aan ronkende
aanbevelingen op het omslag. Ook op de oorspronkelijkheid was het een en ander
aan te merken. Zoals ้้n van de juryleden teleurgesteld constateerde: Te vaak
heb ik het gevoel dat ik dit eerder heb gelezen.
Zelfreflectie is een groot goed, dat geldt voor auteurs, maar zeker ook voor
reguliere uitgeverijen. De jury spreekt dan ook de hoop uit, dat de volgende
editie van de Schaduwprijs debutanten van een gemiddeld hoger niveau zal kunnen
verwelkomen.
Uiteindelijk selecteerde de jury op 13 mei jongstleden drie kanshebbers:
De Maskilim Menno Haaijman (uitgeverij Prometheus)
De zwendelaar Bj๖rn Stibbe (uitgeverij AW Bruna)
Het Bonobo Alternatief Erik van Vliet (uitgeverij Karakter)
In De Maskilim worstelt een joodse hoogleraar met de onvoorspelbaarheid van het
leven. Auteur en uitgever Prometheus hebben werk gemaakt van dit opvallende,
originele avonturendebuut. Haaijmans volgende thriller mag van de jury net zon
mooi en groot onderwerp hebben, net zo flitsend in de actie zijn, evenwichtiger
van opbouw worden en stilistisch verder ontwikkeld dan zijn debuut.
In De zwendelaar vertilt een jonge bankier zich aan een superbeleggingsfonds.
Stibbe werkt het actuele verhaal beeldend uit. Stibbes tweede thriller mag wat
de jury betreft een even ingenieuze zwendel tot onderwerp hebben, spannender
zijn en minder conventioneel.
In Het Bonobo Alternatief ontwaakt een bioloog vijftien jaar later uit een coma.
Heuse Darwinjaarthriller. Van Vliet heeft een vlotte pen en een goed plot. De
jury hoopt dat Van Vliets tweede thriller net zo verrassend zal zijn, dat hij
erin zal slagen zon unieke eigen wereld nog sterker neer te zetten, en dat het
verhaal iets minder vakkennis zal bevatten.
De jury heeft gewikt, gewogen en gekozen.
Erik van Vliet wint Schaduwprijs 2009 met zijn debuut Het Bonobo Alternatief
Bioloog Erik van Vliet wint met zijn thriller Het Bonobo Alternatief de
Schaduwprijs 2009, de prijs voor het beste spannende debuut van het afgelopen
jaar. De jury koos dit jaar voor een boek dat zich afspeelt op het snijvlak van
wetenschap en persoonlijke belangen, een verhaal waarin de hoofdpersoon op
zichzelf wordt teruggeworpen om uit vinden wat er allemaal is gebeurd. En
waarom. Het boek combineert een verrassend en origineel plot met een eigen
stijl. Idee๋n in de setting zijn consequent doorgevoerd en daarmee schept de
schrijver een eigen wereld. Hij heeft zich niet laten afschrikken door een
ingewikkeld thema en is erin geslaagd een ongewoon idee vorm te geven in een
goed verhaal. De jury is dan ook benieuwd of hij in staat zal zijn in een
volgend boek net zo origineel en verrassend te zijn als nu. Daartoe wil zij hem
in elk geval stimuleren.
In de jury voor de Schaduwprijs 2009 hadden zitting alle niet-gebonden
bestuursleden van het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM), te
weten Marieke Bemelman, Jos van Cann, Alwin van Ee en Willem Asman en de winnaar
van de Gouden Strop van 2008, Charles den Tex.