De Gouden Strop is de prijs die wordt toegekend aan de schrijver van het beste, oorspronkelijk Nederlandstalige, spannende boek: fictie met een misdaad als gegeven en spanning als dominant verhaaleffect. Daarmee liggen twee belangrijke beoordelingscriteria vast: de boeken moeten uiteraard spannend zijn en tevens – het betreft hier immers een literaire prijs – goed geschreven. De jury acht het nodig deze open deur nog eens expliciet in te trappen, aangezien de kwaliteit van een (te groot) deel van de inzendingen helaas doet vermoeden dat deze basiscriteria nog geenszins als vanzelfsprekend worden ervaren. De boeken die zo slecht geschreven waren dat de vraag of ze spannend waren er niet meer toe deed, hebben we meteen terzijde geschoven. De jury vroeg zich wel af waarom deze schrijvers niet wat kritischer – of liefdevoller, wat in dit geval hetzelfde zou zijn geweest – zijn begeleid door hun uitgevers.

Het merendeel van de inzendingen was gelukkig onderhoudend en las plezierig, maar viel af om andere redenen, van uiteenlopende aard: soms niet zo spannend, te vlak, een rammelend plot, te zeer geïnspireerd door boeken die in het verleden bestsellers waren of door Engelse misdaadseries op TV, of gewoon niet onderscheidend genoeg om in aanmerking te komen voor een prijs.

Een aantal zaken is de jury opgevallen. Een niet onaanzienlijk aantal schrijvers zoekt het dicht bij huis, vanuit de kennelijke opvatting dat achter de façade van het aangeharkte tuintje van de buren nog heel wat kwaad in de mens schuil kan gaan. Dat leidt hier en daar tot een vrij gemakzuchtig soort Vinexproza.
Voorts lijkt er bij menig schrijver in dit genre sprake van het misverstand dat een boek spannender wordt naarmate men er meer bloed, gruwelijke verminkingen en/of seks in stopt. Het tegendeel is meestal het geval: om die passages spannend te maken moet je als schrijver van zeer goede huize komen. In de meeste gevallen echter is het een uiting van een pijnlijk gebrek aan fantasie en stof tot schrijven.

Overbodig te vermelden dat we ons hebben laten leiden door reputaties noch verkoopcijfers. In dit verband twee opmerkingen. Uit het aanbod van dit jaar blijkt weer dat populariteit en kwaliteit geen synoniemen zijn, al kunnen ze soms zeer goed samengaan. Ook dit jaar is onze keuze weer gevallen op schrijvers wier naam reeds gevestigd was, de Gouden Strop is nu eenmaal geen aanmoedigingsprijs. Het geeft echter reden tot enige zorg dat het clubje goede schrijvers in dit genre zo beperkt is en dat zich zo weinig nieuw talent aandient. Van de 68 boeken die door de uitgevers werden ingezonden werd er één teruggetrokken en vielen er drie af, omdat het geen fictie was. Eén daarvan willen we niet nalaten te vermelden, omdat er in de jury zelfs enige discussie was of het zou moeten worden toegelaten tot de shortlist. Enkele juryleden hadden grote waardering voor de wijze waarop Jacob Vis zich heeft ingespannen om in Het Rijk van de Bok te bewijzen dat een bizarre samenloop van omstandigheden leidde tot de, zijns inziens, onterechte opsluiting van een onschuldige boekhouder. Het feit dat hij de namen van de betrokkenen veranderde was onzer inziens echter niet voldoende om fictie te maken van dit waargebeurde verhaal.

Uiteindelijk bleef er een longlist van 17 titels over, waarvan er 4 met kop en schouders boven de rest uit staken.

Een journaliste die op wraak zint en een gevluchte, steenrijke projectmakelaar, ieder met hun eigen agenda, bevinden zich op een zeiljacht. De gebeurtenissen wisselen elkaar af in een snel tempo. De auteur weet de spanning door het hele boek heen te behouden, personages levensecht neer te zetten, een prettige leesstijl te hanteren en ook nog een verrassend slot te kunnen bedenken. Dit boek bevat alle elementen om de lezer te boeien en te verrassen. De tiende vrouw van Roel Janssen is actueel en professioneel; De eerste genomineerde voor de Gouden Strop 2007.

Hoofdpersoon, achtergrond en verhaal zijn verrassend en hebben weinig gemeen met de standaard in het Nederlandse misdaadgenre, dat druk bevolkt is met tobberige politie-inspecteurs, kindermisbruik, seriemoordenaars en belaagde jonge vrouwen. De hoofdpersoon is een klassieke held: een gespierde eenling met gezond verstand en een (voor hem) heilig doel in een ruige, rauwe wereld. Goed en kwaad bestaan, maar staan niet per se recht tegenover elkaar. De moord is bizar en biedt de hoofdpersoon, en met hem de lezer, toegang tot de kleurrijke, wonderlijke, op geld en religie gestoelde raciale samenleving van de zuidelijke staten van de Verenigde Staten. Peter de Zwaan onderscheidt zich door originaliteit in Duivelsrug en verdient daarom een nominatie.

De volgende nominatie heeft alles wat je van een psychologische thriller mag verwachten: de personages zijn goed uitgewerkt, de dreiging wordt subtiel opgebouwd en de spanning vindt een uitbarsting in een zinderend plot. De schrijfster beschrijft hoe het menselijke verlangen naar liefde en aandacht ertoe kan leiden anderen te snel te vertrouwen. Haar vlot geschreven verhaal toont aan hoe wij allemaal te manipuleren zijn. Ze biedt een donkere, maar geloofwaardige blik op hoe mensen met elkaar omgaan. Ze schetst de machtsverhouding die aan iedere relatie, maar vooral liefdesrelaties, ten grondslag ligt. De derde Gouden Stropnominatie is voor Close-up van Esther Verhoef.

Dat de jury kiest voor het verhaal en zich niet laat (mis)leiden door omslag en papier, blijkt uit de volgende nominatie. De weinig fraaie kaft van dit boek omhult een beklemmend verhaal over een hedendaags thema: het gezinsdrama. Een kind wordt dood aangetroffen. De omgeving reageert ontzet, maar al gauw nemen roddel en achterklap de overhand. Wat er verder gebeurt, wordt verteld door een buurtbewoner, wiens leven haast onmerkbaar kantelt in een nachtmerrie. De schrijver heeft een scherp oog voor personages, kan goede dialogen schrijven en laat de lezer na afloop met ontzetting achter. Met Moord toont Rudy Soetewey aan dat hij niet is verleerd hoe hij mensen tegen beter weten in op een onvermijdelijke tragedie kan laten afstevenen. Om die reden bemachtigt hij de vierde en laatste Gouden Stropnominatie.

Dit zijn de vier genomineerden. De uitreiking van de Gouden Strop 2007 zal op 20 juni in de Melkweg in Amsterdam plaatsvinden.

Rotterdam, 30 mei 2007

Clairy Polak, juryvoorzitter Gouden Strop 2007
Afra Botman
Peter Kuijt
Ria van den Oever
Susan Smit

bron: BulkBoek, Rotterdam