De jury van de Gouden Strop heeft dit jaar een ware slachting aangericht. Tweeënveertig van de vijftig ingezonden titels konden meteen de prullenmand in, terwijl van de overige acht boeken slechts vier (in plaats van de gebruikelijke vijf) over voldoende kwaliteiten bleken te beschikken om voor nominatie in aanmerking te komen.
De boodschap was overduidelijk: ondanks het recordaantal meedingende thrillers, bleef de kwaliteit over de gehele linie ver onder de maat. juryvoorzitter Bert Vuijsje gedroeg zich daarbij als een zelfbenoemde scherprechter. Of, beter gezegd, als een' schoolmeester die voor straf bijna de complete klas in de hoek heeft gezet.
Mijn eind april verschenen thriller Dubbel Bedrog was in het gunstigste geval een van die acht overgebleven titels. Voor wie het niet gelezen heeft: het verhaal is gebaseerd op de zaak van de Utrechtse serieverkrachter naar wie op dit moment een grootscheeps DNA-onderzoek wordt voorbereid. Wat actualiteitswaarde betreft doet het dus niet onder voor het om die reden geprezen Wetland van Jacob Vis. Maar is het daarmee automatisch ook spannend?
Om dat te beoordelen, kan ik alleen maar afgaan op wat anderen mij hebben verteld. Jeroen Kramer (MiddagEditie) vertrouwde mij vlak voor uitzending toe dat hij de nacht ervoor tot kwart voor een in mijn boek had zitten lezen. Carrie van Radio Rijnmond noemde het een 'gruwelijk spannend boek' dat haar twee slapeloze nachten had bezorgd. En de journaliste van het Rotterdams Dagblad die mij kwam interviewen, was zo in mijn boek verdiept geweest dat ze haar metrohalte straal voorbij was gereden.
De opvallendste reactie was echter wel die van rechercheur Valkhof, de leider van het onderzoeksteam dat nog steeds jacht maakt op de voortvluchtige serieverkrachter In het Utrechts Nieuwsblad liet de verslaggever mij zeggen dat de onderzoeksleider het boek 'wel spannend' vond. Dat klopte niet, aldus Valkhof. Hij vond het boek namelijk 'héél erg spannend'. Alleen om me dat mee te kunnen delen, belde hij me in de auto op.
Waarmee ik alleen maar gezegd wil hebben dat niemand van deze mensen er gek van zou hebben opgekeken wanneer mijn boek als vijfde zou zijn genomineerd. Net zo goed als de jury de thrillers van Gerben Hellinga, Tomas Ross of Aad van den Heuvel had kunnen voordragen zonder ernstig gezichtsverlies te lijden. Gekozen werd echter voor de harde lijn.
Door het vernietigende juryrapport en de voorspelbaarheid van de vier genomineerde namen dreigt nu een verdere verschraling van het aanbod, zeker gezien het belang dat de boekhandel nog altijd aan deze prijs hecht. Bij de consument zal het bovendien alleen maar het beeld bevestigen dat deze inderdaad beter voor de nieuwe Grisham of Baldacci kan kiezen dan over te gaan tot aanschaf van een thriller van Hollandse makelij.
En dan hebben we het nog niet gehad over de op de loer liggende vergrijzing. De genomineerden van dit jaar behoren namelijk in de meest letterlijke zin tot de éminences grises van het Nederlandse thrillerwezen. Je hoort er nooit iemand over, maar de gemiddelde leeftijd van de vier is 56. Met zijn 47 jaar is Charles den Tex veruit de jongste van het stel, terwijl twee van hen de
VUT-leeftijd inmiddels hebben bereikt en eentje - Felix Thijssen - zelfs als recht heeft op een
AOW-uitkering.
Dat is geen kritiek, want de vier weten door hun. jarenlange ervaring als geen ander hoe je een spannende thriller schrijft. Maar het doet tegelijk wel het ergste vrezen voor de levensvatbaarheid van het genre in de nabije toekomst.
Bovendien, als je wilt dat ook lezers van twintig af en toe hun keus laten vallen op iets spannends van eigen bodem, dan zou het misschien een aardig idee zijn om ook eens iemand te nomineren die uit z'n hoofd weet wie de Dropkick Murphys zijn en tijdens het schrijven meestal luistert naar zoiets eigentijds als rap of gothic
metal...
Deze week is de traditionele maand van het spannende boek begonnen met het al even traditionele gesteggel rondom de Gouden Strop, de prijs voor het beste Nederlandse misdaadboek van het afgelopen jaar. Lopen de spanningen doorgaans vooral op door literaire auteurs die de thrillerprijs voor de neus van de echte misdaadschrijvers wegkapen of daarentegen doodsbang zijn dat ze door toekenning van de Gouden Strop uit de literaire wereld zullen worden gestoten, nu heeft de jury van de op 24juni uit te reiken prijs te kennen gegeven dat er nauwelijks boeken voor bekroning in aanmerking komen. In plaats van de traditionele vijf genomineerden zijn slechts vier boeken voorgedragen.
Dat tot woede van Gerhard Hormann, schrijver van het niet genomineerde Dubbel Bedrog. Hij schreef een ingezonden stuk in de Volkskrant waarin hij zich beklaagde over de jurering. Juryvoorzitter Bert Vuijsje gedroeg zich 'als een schoolmeester die voor straf bijna de complete klas in de hoek heeft gezet.' Slechte reclame voor de Nederlandse misdaadroman, die het juist langzaam beter doet in de concurrentieslag met de grote buitenlandse sterren.
Hormann: 'Er zijn meer dan vijftig boeken ingezonden, waarvan er volgens de jury eigenlijk maar acht niet de prullenmand in hoefden. Bovendien contrasteert het erg met het enthousiasme van de jury vorig jaar. Het niveau kan toch niet zoveel dramatisch slechter zijn geworden?"
Bovendien zijn de wel genomineerde auteurs volgens Hormann (zelf 38) erg oud: Charles den Tex, Felix Thijssen, Peter de Zwaan en Jacob Vis zijn gemiddeld
56 jaar geleden geboren. Hij vreest dat het erg moeilijk wordt om jongeren voor het spannende boek te interesseren als er niet ook thrillers van jongere schrijvers worden genomineerd. "We moeten niet op een bejaardensociëteit gaan lijken."
Voorzitter Chris Rippen van het Genootschap van Nederlandse Misdaadauteurs deelt de kritiek van zijn collega niet. "Ik was teleurgesteld door de kritiek, maar de jury zal goede redenen hebben gehad. Een jury maakt een onafhankelijke keuze. Daar kan over gediscussieerd worden. maar ik zou dat niet snel doen als ik zelf een boek had ingezonden. Dan kom je in een nogal kwetsbare positie. Ik vond het juryrapport tamelijk terughoudend. Het is mogelijk dat er een minder goed jaar tussen zit."
Met de dreigende vergrijzing van het gilde misdaadschrijvers valt het volgens Rippen mee. "Vorig jaar zaten er nog drie debutanten bij de genomineerden, dus ik maak me niet veel zorgen. " Parallel aan de 'grote' Gouden Strop reikt het Genootschap ook dit jaar weer een schaduwprijs uit, voor de beste debutant in het genre. Die wordt niet betaal door de sponsor Bruna, maar door de misdaadauteurs zelf. "We hebben acht debuten binnen gekregen,"zegt Rippen. "En daar zit zeker iets bij wat de prijs waard is."