Wat maakt van een boek een winnaar? Waaraan moet een genomineerde roman
voldoen om die Gouden Strop te krijgen? Dat waren vragen die we ons stelden
tijdens onze laatste bijeenkomst. Eenduidige antwoorden zijn hierop niet
mogelijk. Kunnen bij de eerste eliminatieronden nog rationele literaire
argumenten gebruikt worden, nu wordt de beslissing voor een groot deel ook een
gevoelskwestie. En dat is niet makkelijk. Want zoals het spreekwoord terecht
luidt: over smaak valt niet te twisten. Toch was dat juist datgene wat we
moesten doen.
Om te beginnen hebben we de vijf titels nog eens op een rij gezet.
Met Misbruik wordt gestraft schreef René Appel een thriller die staat
als een huis. Helder, zakelijk registreert hij de onvermijdelijke
kettingreactie die in gang wordt gezet als een directeur van een basisschool
door zijn dochter wordt beschuldigd van seksueel misbruik. Als een
aanzwellende lawine zijn de ontwikkelingen niet meer tegen te houden, tot de
onvermijdelijke fatale afloop. Als geen ander kan René Appel laten zien
waartoe mensen in staat zijn als de omstandigheden hen ertoe dwingen.
Ook de hoofdpersoon van Verminkt van Patrick de Bruyn wordt
geconfronteerd met situaties die hij zich in zijn ergste dromen niet had voor
kunnen stellen. Hij moet machteloos toezien hoe zijn dochter wordt toegetakeld
door een stelletje buitenlandse gangsters. Daarna gaat zijn schuldgevoel met
hem op de loop en ontwikkelt de situatie zich van kwaad tot erger. Op zijn
eigen indringende wijze vraagt Patrick de Bruyn het uiterste van de lezer die
zich bij de soms tenenkrommende acties van de hoofdpersoon getergd zal
afvragen hoe dit moet aflopen.
Geld en status zijn de belangrijkste drijfveren van het vriendengroepje dat
Saskia Noort beschrijft in De Eetclub. Het rijke dorp aan de kust biedt
de naïeve vertelster aanvankelijk niets anders dan eenzaamheid en als ze dan
uiteindelijk wat vriendinnen krijgt, is ze daar zo blij mee dat haar volkomen
ontgaat dat het niet allemaal rozengeur en maneschijn is om haar heen. Pas als
het bijna te laat is vallen haar de schellen van de ogen en ziet ze haar
‘vrienden’ zoals ze werkelijk zijn. Saskia Noort heeft een vlotte en
meeslepende schrijfstijl waardoor je De Eetclub in één adem uit wilt
lezen.
Het enige Nederlandse aspect aan Groene Vrijdag van Elvin Post is de
taal waarin het boek geschreven is. Voor de rest is het een puur Amerikaanse
thriller in de beste zin van het woord. De niet al te snuggere hoofdpersoon
heeft zich behoorlijk in de nesten gewerkt door geld te lenen van de maffia.
Daar kocht hij een peperduur bankstel van om zijn beeldschone – en slimme! -
vriendin te plezieren. Om uit de zorgen te komen besluit hij het geldkantoor
waar hij werkt te overvallen. Met deze beslissing zet hij een reeks van
gebeurtenissen in gang die zijn weerga niet kent. Groene vrijdag is een
opvallend debuut dat zich kenmerkt door een voortreffelijk gedoseerde
combinatie van spanning en humor.
Esther Verhoef schreef met Onrust eveneens een verrassend debuut. Het
is een echte thriller, vol vaart geschreven met onverwachte, maar
geloofwaardige wendingen. De vrouwelijke hoofdpersoon heeft zich met hart en
ziel overgegeven aan een buitenechtelijke relatie die voor het grootste deel
uit contact per e-mail bestaat. Haar geliefde leidt echter een dubbelleven dat
op zijn zachtst gezegd voor de nodige complicaties zorgt zodra de twee elkaar
daadwerkelijk gaan ontmoeten. Het gevolg: meedogenloze achtervolgingen,
koelbloedige wraakacties, een clandestiene operatie in een dierenartspraktijk
en een complete commerciële omroep als dekmantel voor activiteiten die het
daglicht niet kunnen verdragen.
Misschien dacht u bij het begin van dit betoog dat u inzicht zou krijgen in
het verloop van het stemgedrag van de jury. Dat gebeurt niet, het geheim van
de jury blijft ook dit keer gehandhaafd en zo hoort het ook. Het enige wat wij
als jury willen prijsgeven is dat de jury haar taak niet licht heeft opgevat.
We waren ons tijdens onze gesprekken allemaal zeer bewust van de
verantwoordelijkheid die op onze schouders rust. Het winnen van de Strop is
een belangrijke erkenning voor een auteur; of dit nu de eerste of de derde
keer is. Na heftige discussies, stemmingen en herstemmingen werd ons
uiteindelijk duidelijk wie vandaag de Gouden Strop 2004 krijgt.
De Gouden Strop 2004 gaat naar een auteur die erin geslaagd is een elegant
plot op bijna nonchalante wijze neer te zetten. De karakters zijn kleurrijk en
levensecht en de hoofdpersoon roept mededogen, maar ook meewarigheid op. De
winnende roman is een thriller waar nauwelijks of geen politiemensen aan te
pas komen en die compleet atypisch is voor de Nederlandstalige misdaadroman.
Voor een debuut lijkt de Gouden Strop een grote prijs, deze is echter ook niet
bedoeld als aanmoediging, maar als beloning voor nu reeds getoond vakmanschap.
Kortom: de Gouden Strop 2004 gaat naar Groene Vrijdag van Elvin
Post.
Amsterdam, 23 juni 2004
Els Roes, voorzitter
Fred Braeckman
Ria van der Ree Cobelens
Peter Römer
Arno Ruitenbeek