JURYRAPPORT GOUDEN STROP 2003

Er ging weer een jaar aan ons voorbij waarin de misdaad hoogtij vierde. Als jury zou je bijna gaan twijfelen over het nut van het lezen van stapels thrillers nu de pers bijna dagelijks gewag maakt van complotten en intriges die te fantastisch lijken voor woorden. Affaires als Margarita en Mabelgate worden ons nauwgezet uit de doeken gedaan in de kranten, tijdschriften en zelfs op het journaal, en onze nationale speurder weet - zoals het een ware speurder betaamt - boven water te krijgen wat zelfs voor inlichtingendiensten verborgen bleef.
Op het televisiescherm gaat het in ieder geval goed met de misdaad. Binnen- en buitenlandse misdaadseries, fictie of factie, miljoenen zitten aan de buis gekluisterd. De donkere kant van het leven houdt ons bezig. Toch raden wij u aan de beeldbuis af en toe uit te zetten en een boek ter hand te nemen. Daar heeft het format-denken nog niet geheel toegeslagen en krijgen oorspronkelijke eigenzinnige verhalen een kans.
De jury heeft zich niet laten ontmoedigen en gelukkig lieten de misdaadauteurs zich niet onbetuigd. Een aantal auteurs liet zich zelfs inspireren door de actuele gebeurtenissen en schreef er een boek over. We lazen formulethrillers maar ook karakterstudies, soms met een flinke dosis humor. Er was dit jaar weer een gevarieerd aanbod en een flink aantal van de ingezonden boeken stak boven de middelmaat uit. In totaal stonden er zo'n 50 boeken op de longlist.

Na maanden van intensief lezen hebben wij uiteindelijk op 24 september in Toomler de nominaties bekend gemaakt. Vijf boeken die staan als een huis, en waar niet alleen het misdaadaspect een grote rol speelt, maar waar ook veel aandacht is besteed aan het literaire aspect. Wij brengen u de genomineerden en hun boeken nog even in herinnering:

Vergelding in De mannen van de maandagochtend door Rinus Ferdinandusse en Tomas Ross. Twee voormalig kameraden zoeken elkaar weer op om wraak te nemen op de man die hen 60 jaar geleden een loer draaide. Humor en actie in deze vermakelijke thriller die leest als een avonturenroman.

Smokkel en fraude in Bezettingsgeld, het debuut van historicus Max Moragie. Gesitueerd in de Tweede Wereldoorlog, geschreven in een gerijpte stijl. Een evenwichtig gecomponeerde misdaadroman met aan Simenon verwante authentieke karakters.

Een psychologisch drama in Terug naar de kust van Saskia Noort. Het bewonderenswaardige debuut waarin een jonge vrouw slachtoffer wordt van bedreigingen en de dader dichterbij komt dan haar lief is.

De politiek in De zesde mei van Tomas Ross. Een originele maar ook verontrustende kijk op de aanslag op een populaire politicus, vlot geschreven met een spannende intrige en soepele dialogen.

En tenslotte de dans om het grote geld in De klusjesman van Peter de Zwaan. Een gedesillusioneerde man raakt betrokken bij de zaakjes van een opa en zijn kleindochter in de wereld van het schoonmaakbedrijf. Een prachtthriller vol markante personages, humor en verboden gevloek.

De jury was trots een zo solide selectie te kunnen nomineren. Twee debuten, waarvan één van een vrouw en drie van rotten in het vak. Vijf boeken die de lezer op het puntje van zijn stoel weten te krijgen en (hoe ironisch het ook mag klinken) erin slagen hem of haar even af te leiden van de misdaad van alledag.

Nederland is een land van artistieke prijzen. Ieder jaar komen er meer bij. Competities, jury's en onderscheidingen hebben een dubbele kant. Ze hebben de arrogantie te bepalen wat 'het beste' is, alsof ze de waarheid en wijsheid in pacht hebben. Het blijft uiteraard een keuze. Wij nodigen u daarom graag uit ook al die misdaadboeken te lezen die dit jaar niet de Gouden Strop zullen winnen.

Nu bent u waarschijnlijk benieuwd wie dan wel dit jaar de Gouden strop heeft gewonnen?

Volgens de jury was er dit jaar maar één boek dat de prijs werkelijk kon winnen. Het was misschien wel het meest risicovolle boek: de auteur nam als onderwerp een gebeurtenis die in Nederland voor een nationaal trauma zorgde en wist daaromheen een intrige te bouwen die zowel boeiend als uiterst geloofwaardig is.
De personages zijn sterk, maken een ontwikkeling door en ook de zogenaamde BN-ers komen werkelijk tot leven onder de pen van deze auteur. Delicaat behandelt hij een gevoelig thema, is daarbij maatschappijkritisch maar schopt niet blind om zich heen.
Zoals de jury bij de nominaties al opmerkte: Tomas Ross schreef met dit boek een regelrechte voltreffer. In steeds snellere vaart en in steeds beklemmender vorm stevent het boek af op de gebeurtenis die iedereen zich kan herinneren: de moord op De zesde mei.

Amsterdam, 2 november 2003
Pollo de Pimentel, voorzitter
Theo D'haen
Marieke Driever
Elvin Post