Koos van Zomeren

"In een fatsoenlijke thriller worden met de ontmaskering van de moordenaar de raadsels de wereld uitgeholpen, niet vereeuwigd." (Minister achter tralies)

De thrillers van Koos van Zomeren (1946) verschenen van 1977 tot 1982 (latere herdrukken niet meegerekend). In 1983 kwam vervolgens Otto's oorlog, een roman waarbij de genre-aanduiding 'thriller' op het omslag ontbreekt. Het betekent een keerpunt in zijn werk, niet zozeer bij hemzelf als bij de critici. Het boek krijgt lovende kritieken, niet van de thrillerrecensenten die het werk van Koos van Zomeren eerder bespraken, maar van de 'echte' literaire kritiek. De 'literaire' recensenten waren (en zijn nog altijd) vrijwel niet op de hoogte van zijn vroegere werk.
Zelf wenst de schrijver een dergelijke strikte scheiding tussen zijn thrillers en deze 'literaire' roman niet aan te brengen: 'Op zekere dag had ik een mooi verhaal, maar voelde er niets voor er een moord bij te bedenken,' zei hij zelf over Otto's oorlog. In Oom Adolf (1980) zien we het begin van een geleidelijke ontwikkeling naar een persoonlijker, psychologiserende roman. De drie thrillers daarna zou je evengoed psychologische romans met misdaad als thema kunnen noemen, zoals ook Peter de Boer in Over Koos van Zomeren (Arbeiderspers 1988) constateerde. De achterplattekst van Minister achter tralies spreekt dan ook over 'het grensgebied tussen thriller en psychologische roman', waarbij de term 'grensgebied' volgens mij dus misplaatst is: de grenzen zijn al lang opengegooid of hebben nooit bestaan.

'Ik hou van drama. Bovendien geloof ik dat je de waarde van het leven [...]
moet toetsen aan extreme omstandigheden.'
(in Maatstaf 11/12 1986)

Otto's Oorlog was de volgende, logische stap in de ontwikkeling. De muur tussen thrillers en literatuur in de hoofden van de recensenten is solide, zoals blijkt uit de Schrijverslijst (1996) van de Stichting Schrijvers School Samenleving te Amsterdam, waarin over Van Zomeren staat: 'De doorbraak naar de serieuze kritiek kwam in 1983 met Otto's Oorlog.' Serieuze kritiek! Dat is een regelrechte belediging voor gerenommeerde en vakbekwame 'thrillerrecensenten' als Rinus Ferdinandusse, René Appel en Theo Capel, die tientallen jaren buitengewoon serieuze recensies hebben geschreven. Ferdinandusse is als criticus zelfs een stuk serieuzer dan als auteur.
In De bewoonde wereld. Een bloemlezing uit ons landschap (1998) zijn allerlei landschappelijke beschrijvingen verzameld, zowel uit zijn thrillers als uit zijn 'thrillers zonder moord'.

Koos van Zomeren was te gast in het radioprogramma Hier en nu op 21 mei 1998. Hier een fragment:

Wat is uw volgende project? [ KvZ] 'Ik hoop aan een nieuwe roman te beginnen waarin ik nou eens alles verwerk wat ik tot nu toe op het gebied van romans en het schrijven van romans geleerd heb.'

Er kan ook wel weer eens een nieuw politiek boek komen, hè? [...] 'Dat heeft niet zo erg mijn belangstelling meer, want toen ik veel over politiek schreef, via mijn thrillers, ging het vooral om het doel om het CDA plat te branden.'

Dat is aardig gelukt! Misschien moet u nog eens een andere partij onder de loep nemen. 'Ja, dat is aardig gelukt! Het zou kunnen dat ik me eens met een andere partij moet gaan bezighouden, de SP ofzo.'