Jan J.B. Kuipers

Jan J.B. Kuipers (geb. te Zaamslag, 21 juli 1953) is een ‘multi-genreauteur’. Hij publiceerde zo’n 45 boeken en honderden bijdragen op het gebied van geschiedenis, archeologie, letteren, SF, thrillers en jeugdliteratuur. In 2005/2006 was hij stadsdichter van Middelburg. Prijzen: King Kong Award (1983 [met Gert P. Kuipers] en 1987), Millennium Award (1997), Zeeuwse Boekenprijs (2005), Gorcumse Literatuurprijs 2004-2005. Essays, verhalen en poëie verschenen o.a. in Thrillers & Detectives, Hollands Maandblad, Optima, Spiegel Historiael, De Tweede Ronde; een aantal verhalen in buitenlandse bloemlezingen als An der Grenze. Als dichter was Kuipers een van de eerste beoefenaars van de ‘megafoonpoëzie’. Voorheen was Kuipers onder meer actief als redacteur bij regionaal-historische uitgeverij De Koperen Tuin, rubrieksauteur en redactioneel medewerker van de Encyclopedie van Zeeland, journalist en tekstschrijver. Voorts is hij recensent, columnist, redacteur van Nehalennia, Ballustrada, Zeeuws Erfgoed en medewerker van o.m. het Zeeuws Tijdschrift.
Jan Kuipers werkt(e) ook als auteur voor onderwijsmethoden, o.a. Leeslijn (Meulenhoff Educatief), Bronnen (EPN/Wolters Noordhoff) en Speurtocht (ThiemeMeulenhoff) en leverde veel bijdragen aan reeksen als Ganymedes en Vlaamse Filmpjes. Verder werkt hij als tekstschrijver voor exposities, websites en elementen in de openbare ruimte.

Kuipers’ productie in het thrillergenre omvat korte verhalen en enkele romans. Dit werk bestrijkt twee subdisciplines: Nederlandse neo-noir polderthrillers rond de Groningse speurder Siebe Edens en SF-detectiveverhalen in een zeer verre toekomst, waarin de antiheld Valster Boltaan figureert.

Als misdaadauteur debuteerde Jan J.B. Kuipers met het korte verhaal ‘In het gras’ in Thrillers & Detectives 8(1988)5, 16 18 (ill. Steye Raviez). Hij was toen al ongeveer tien jaar actief als SF-auteur. In dit genre introduceerde hij de speurder en probleemoplosser Valster Boltaan in een drietal verhalen die zich in een uiterst verre toekomst afspelen: ‘Scharlakens droom’ (in Kuipers’ verhalenbundel Bannenfluister, hemelglas, Babel SF, Rijswijk 1995), ‘De waan van Belakaan’ (in de bloemlezing Vierde Ragnarok. SF Verhalen, Dublin 1998) en ‘Pygmalisch dansen in een schijnsel van limoen’ (in de bloemlezing Zwarte sterren. De beste Science Fiction van de lage landen 1, Dublin 2005).

Het eerste verhaal over de aan lager wal geraakte, dorstige Groningse speurder Siebe Edens (zie tekening rechts van Ramon de Nennie, 2007) verscheen als korte roman in 1998: Moord aan boord van de PSD, het geschenkboekje van de Zeeuwse boekenweek 1998, uitgegeven door de gezamenlijke Zeeuwse boekhandels (Goes 1998). In 2007 verscheen in het kader van het Michiel de Ruyterjaar een tweede korte roman over Edens: In de schaduw van Michiel (Vlissingen: Den Boer/de Ruiter). Een drietal korte verhalen over Siebe Edens verscheen voorts in het literaire tijdschrift Ballustrada (‘Moeilijke woorden’, 2001) en de bloemlezingen Laaglandse verhalen (‘Laaglandse zeden’, Vlissingen 2006) en Misdaad in het kort (‘Sofie’, Groningen 2009). In 2009 voltooide Kuipers een nieuwe Edensroman, met als werktitel De put.

Kuipers’ enthousiasme voor de thriller- en aanverwante genres werd aangewakkerd door de oude spy-specials van Heeresma Inc (Faber en Heere Heeresma), zoals Hallo Hallo… bent u daar, Plotsky?

Citaat uit In de schaduw van Michiel:

In een onbeheersbare opwelling draaide Siebe Edens zich op zijn hakken om, keek een ogenblik recht in de hongerig schitterende ogen van Van Traa, en stompte hem met alle kracht die in hem was in zijn maag.
Van Traa’s wenkbrauwen schoten omhoog, hij hapte naar lucht en zakte met zijn handen op zijn buik geklemd aan Siebe’s voeten. Hij probeerde iets te zeggen, maar het lukte niet.
Met een trap tegen zijn schouder werkte Siebe de uitgediende diender ruggelings tegen het tegelpad, dat lijnrecht van het tuinhekje naar Klokmans achterdeur liep. Snel ging hij bovenop Van Traa zitten en trok rücksichtslos diens hoogstwaarschijnlijk nog in de jaren zeventig aangeschafte streepjesdas aan.
‘Ggghhh… ik stik, ik stik!’ bracht Van Traa in doodsangst uit.
‘Wat ik van Klokman moet? Wat moet jij van mij!’ schreeuwde Siebe. ‘Voor wie werk je en wat wil jij nou eigenlijk!’
Een paar huizen verder sloeg een hond aan. Een vloek maakte een eind aan het schorre geblaf, met kracht werd een raam gesloten. In Siebe’s hersenpan leverde een neutrale instantie commentaar op zijn onbesuisde actie. Wat doe je nou, klootzak. Hier krijg je problemen mee, stommeling. Had toch een echt beroep gekozen. Had toch je studie afgemaakt.

Werk: Moord aan boord van de PSD (1998); In de schaduw van Michiel (2007); De put (2010?)
 

Zie ook www.janjbkuipers.nl